TDS หรือ total dissolved solids คือปริมาณรวมของแร่ธาตุ เกลือ และสารอื่นๆ ที่ละลายอยู่ในน้ำ มีหน่วยเป็นมิลลิกรัมต่อลิตร สำหรับน้ำดื่มไม่มีขีดจำกัดด้านสุขภาพ องค์การอนามัยโลกไม่ได้กำหนดค่าแนะนำด้านสุขภาพสำหรับ TDS แต่ใช้เป็นตัวชี้วัดรสชาติ โดยถือว่าน้ำที่ต่ำกว่าราว 600 มก./ลิตร รสชาติดี และสูงกว่าราว 1,000 มก./ลิตร รสชาติแย่ลงเรื่อยๆ
ในประเทศไทย น้ำดื่มบรรจุขวดต้องมีปริมาณสารทั้งหมดไม่เกิน 500 มก./ลิตร และเกณฑ์ของกรมอนามัยสำหรับน้ำประปายอมให้ถึง 1,000 มก./ลิตร ค่า TDS บอกว่ามีอะไรละลายอยู่ในน้ำมากแค่ไหน ไม่ได้บอกว่าน้ำปลอดภัยหรือไม่
บทความนี้อธิบายว่าตัวเลขนี้หมายความว่าอย่างไร น้ำแบบต่างๆ ในไทยวัดได้เท่าไหร่ ทำไมค่าที่ต่ำมากไม่ใช่เป้าหมายในตัวมันเอง และจะใช้เครื่องวัด TDS อย่างไรโดยไม่ถูกตัวเลขหลอก
ค่า TDS วัดอะไรกันแน่
สารละลายในน้ำส่วนมากคือแร่ธาตุที่น้ำรับมาจากหินและดิน ได้แก่ แคลเซียม แมกนีเซียม โซเดียม โพแทสเซียม ไบคาร์บอเนต คลอไรด์ และซัลเฟต ตัวเลขนี้ยังรวมโลหะที่ละลาย ไนเตรท และสารอินทรีย์ด้วย และไม่แยกว่าแต่ละอย่างคืออะไร เครื่องวัด TDS แบบพกพาไม่ได้นับอะไรเลย มันวัดว่าน้ำนำไฟฟ้าได้ดีแค่ไหนแล้วแปลงเป็นค่าประมาณในหน่วย มก./ลิตร เพราะเกลือที่ละลายนำไฟฟ้า ส่วนน้ำบริสุทธิ์ไม่นำ
นี่คือเหตุผลที่เครื่องวัดมองไม่เห็นแบคทีเรีย ไวรัส สารกำจัดศัตรูพืช หรือไมโครพลาสติก เพราะไม่มีอะไรในนั้นนำไฟฟ้า ค่า TDS จึงเป็นตัวเลขที่มีประโยชน์แต่มีข้อจำกัด
น้ำดื่มควรมีค่า TDS เท่าไหร่
เกณฑ์ที่ถูกอ้างถึงบ่อยที่สุดมาจากการทดสอบรสชาติขององค์การอนามัยโลก และถูกนำไปใช้ในแนวทางของแคนาดาและออสเตรเลีย
| TDS (มก./ลิตร) | ระดับรสชาติ |
|---|---|
| ต่ำกว่า 300 | ดีเยี่ยม |
| 300 ถึง 600 | ดี |
| 600 ถึง 900 | พอใช้ |
| 900 ถึง 1,200 | ไม่ดี |
| มากกว่า 1,200 | ยอมรับไม่ได้ |
นี่คือระดับของรสชาติ ไม่ใช่ความปลอดภัย องค์การอนามัยโลกระบุว่าน้ำที่ TDS ต่ำมากอาจรสจืด และ TDS สูงมากทำให้เกิดตะกรันในกาต้มน้ำและท่อ กฎของไทยเพิ่มขีดจำกัดตายตัว 2 ค่า ปริมาณสารทั้งหมดในน้ำดื่มบรรจุขวดต้องไม่เกิน 500 มก./ลิตร ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 61 และเกณฑ์เฝ้าระวังของกรมอนามัยสำหรับน้ำประปากำหนดที่ 1,000 มก./ลิตร
น้ำประปา น้ำขวด น้ำ RO และน้ำแร่ในไทย มีค่า TDS เท่าไหร่
ค่าที่วัดได้ต่างกันตามแหล่งน้ำและฤดูกาล แต่ช่วงค่าทั่วไปช่วยให้คุณวางตัวเลขของตัวเองได้
| น้ำ | TDS ทั่วไป (มก./ลิตร) | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| น้ำประปากรุงเทพฯ และต่างจังหวัด | 100 ถึง 400 | สูงขึ้นในหน้าแล้งเมื่อน้ำทะเลหนุนในแม่น้ำเจ้าพระยา |
| น้ำบาดาลบนเกาะและในวิลล่า | 200 ถึงมากกว่า 1,000 | กระด้าง บางครั้งเค็ม เป็นเหตุผลให้ใช้ RO |
| น้ำดื่มบรรจุขวดไทย | 10 ถึง 100 | มักผ่าน RO บางยี่ห้อเติมแร่ธาตุ |
| น้ำแร่บรรจุขวด | 100 ถึง 500 | รสชาติมาจากสัดส่วนแร่ธาตุ ไม่ใช่ค่ารวม |
| น้ำ RO ที่ไม่เติมแร่ธาตุ | ต่ำกว่า 30 | รสจืด เป็นกรดอ่อนๆ |
| น้ำ RO เติมแร่ธาตุ หรือน้ำจากอากาศ | 50 ถึง 150 | เติมแคลเซียมและแมกนีเซียมกลับ |
น้ำที่ผลิตจาก รุ่น Air เริ่มต้นใกล้ศูนย์ เพราะน้ำที่ควบแน่นไม่มีอะไรละลายอยู่ แล้วจึงเติมแร่ธาตุแคลเซียม แมกนีเซียม โพแทสเซียม และโซเดียม ส่วน รุ่น Pure กรองน้ำประปาของอาคารด้วย RO 5 ขั้นตอนแล้วเติมแร่ธาตุชุดเดียวกันกลับ ทั้งสองระบบได้ค่าในช่วง 50 ถึง 150 ซึ่งเป็นช่วงที่คนส่วนมากรู้สึกว่ารสชาติพอดี หน้า คุณภาพน้ำ ของเราให้รายละเอียดไว้
TDS ยิ่งต่ำยิ่งดีเสมอไปไหม
ไม่ใช่ ผู้ขายเครื่อง RO บางรายสาธิตค่าใกล้ศูนย์เพื่อเป็นหลักฐานความบริสุทธิ์ และผู้ขายผลิตภัณฑ์น้ำด่างหรือน้ำแร่บางรายนำเสนอค่าสูงเป็นหลักฐานความอุดมของแร่ธาตุ ทั้งสองฝ่ายพลาดประเด็น ค่า 5 มก./ลิตร บอกว่าน้ำไม่มีแร่ธาตุและจะรสจืด ค่า 300 มก./ลิตร จากบ่อน้ำอาจเป็นแคลเซียมเกือบทั้งหมดซึ่งไม่เป็นอันตราย หรือบางส่วนเป็นโซเดียมคลอไรด์ซึ่งไม่ใช่สิ่งที่คุณต้องการ มีเพียงการวิเคราะห์ที่ถูกต้องเท่านั้นที่บอกได้ว่าเป็นแบบไหน
คำถามที่มีประโยชน์ไม่ใช่ว่าต่ำแค่ไหน แต่คือในน้ำมีอะไร สำหรับการดื่ม TDS ระดับปานกลางที่ประกอบด้วยแคลเซียมและแมกนีเซียมให้รสชาติดีที่สุด และนั่นคือเป้าหมายของการเติมแร่ธาตุ เราอธิบายคำกล่าวอ้างที่เกี่ยวข้องเรื่อง pH ไว้ใน น้ำด่างคืออะไร และเราไม่กล่าวอ้างเรื่องสุขภาพเกี่ยวกับ TDS ไม่ว่าในทิศทางใด
วัดค่า TDS ที่บ้านหรือออฟฟิศอย่างไร
- ซื้อเครื่องวัด TDS แบบปากกา รุ่นพื้นฐานราคาไม่กี่ร้อยบาท ตรวจว่าอ่านค่าเป็น ppm หรือ มก./ลิตร ซึ่งเท่ากันสำหรับวัตถุประสงค์นี้
- ล้างหัววัด ปล่อยให้น้ำอยู่ที่อุณหภูมิห้อง แล้ววัดในแก้วสะอาด น้ำอุ่นจะอ่านค่าได้สูงกว่า
- วัดน้ำก๊อกก่อน แล้ววัดน้ำที่กรองหรือกดจากตู้ ส่วนต่างระหว่างสองค่าแสดงว่าไส้กรองกำจัดอะไรออกไป
- บันทึกตัวเลขทุกเดือน ค่าที่ค่อยๆ สูงขึ้นหลังเยื่อกรอง RO เป็นสัญญาณว่าเยื่อกรองเสื่อม ค่าที่กระโดดขึ้นทันทีที่ก๊อกแปลว่าน้ำต้นทางเปลี่ยน
- สอบเทียบปีละครั้งด้วยสารละลายมาตรฐาน หรือเปลี่ยนเครื่องใหม่
เครื่องวัด TDS เป็นเครื่องมือติดตาม ไม่ใช่การทดสอบความปลอดภัย สำหรับโคลิฟอร์ม ไนเตรท หรือโลหะ ให้ส่งตัวอย่างไปตรวจกับหน่วยงานที่รับตรวจคุณภาพน้ำ
ทำไมค่า TDS สำคัญสำหรับเครื่องกรองหรือระบบน้ำดื่ม
สำหรับระบบ RO ค่า TDS คือพารามิเตอร์หลักในการกำหนดขนาด เยื่อกรองกำจัดสารละลายได้ 90 ถึง 98% น้ำเข้า 300 มก./ลิตร จึงให้น้ำหลังเยื่อกรองราว 10 ถึง 30 มก./ลิตร ค่า TDS ขาเข้าที่สูงขึ้นหมายถึงต้องใช้แรงดันมากขึ้น น้ำทิ้งมากขึ้น และเยื่อกรองอายุสั้นลง นี่คือเหตุผลที่ช่างวัดค่านี้ก่อนแนะนำเครื่อง และยังเป็นตัวกำหนดรอบเปลี่ยนไส้กรองด้วย น้ำบาดาลกระด้างทำให้ไส้กรองขั้นต้นและเยื่อกรองทำงานหนักกว่าและต้องเปลี่ยนเร็วกว่าน้ำประปากรุงเทพฯ
คำถามที่พบบ่อย
ค่า TDS เท่าไหร่ดื่มได้อย่างปลอดภัย
ไม่มีขีดจำกัดด้านสุขภาพ น้ำ 50 ถึง 600 มก./ลิตร รสชาติดีสำหรับคนส่วนมาก และมาตรฐานไทยยอมให้ 500 มก./ลิตร ในน้ำขวด และ 1,000 มก./ลิตร ในน้ำประปา ความปลอดภัยขึ้นกับว่าสารละลายคืออะไรและมีเชื้อโรคหรือไม่ ซึ่งเครื่องวัด TDS มองไม่เห็น
น้ำ TDS 0 ดื่มดีไหม
ปลอดภัยแต่รสจืดและเป็นกรดอ่อนๆ คนส่วนมากชอบน้ำที่มีแคลเซียมและแมกนีเซียมอยู่บ้าง จึงเป็นเหตุผลที่ระบบ RO และน้ำจากอากาศมักเติมแร่ธาตุ
น้ำประปากรุงเทพมีค่า TDS เท่าไหร่
โดยทั่วไปอยู่ที่หลักร้อยต้นๆ มก./ลิตร และสูงขึ้นในหน้าแล้งเมื่อแม่น้ำกร่อย กปน. เผยแพร่ค่าปัจจุบันแยกตามเขต
TDS สูงแปลว่าน้ำปนเปื้อนไหม
ไม่ใช่โดยตัวมันเอง TDS สูงมักหมายถึงน้ำกระด้างหรือเค็ม การปนเปื้อนจากแบคทีเรียหรือสารเคมีเกิดได้ที่ทุกค่า TDS และต้องใช้การทดสอบแบบอื่น
TDS กับความกระด้างต่างกันอย่างไร
ความกระด้างนับเฉพาะแคลเซียมและแมกนีเซียม ส่วน TDS นับทุกอย่างที่ละลาย น้ำกระด้างมี TDS ค่อนข้างสูงเสมอ แต่ TDS สูงอาจมาจากโซเดียมและคลอไรด์ในน้ำอ่อนที่เค็มก็ได้
หากอยากรู้ค่า TDS ของน้ำในอาคารของคุณและระบบแบบไหนเหมาะ นัดประเมินหน้างาน ได้ ทีมงานของเราวัดให้ตรงจุด
